Institute of Hydro-Engineering
of Polish Academy of Sciences

Delty i estuaria rzeczne

Wydawnictwo IBW PAN wydało książkę Zbigniewa Pruszaka i Marka Szmytkiewicza Delta Wisły: ogólne mechanizmy tworzenia się delt i estuariów rzecznych. Jest to syntetyczno-zbiorcze kompendium obecnej wiedzy na temat ujścia rzeki Wisły i jednocześnie pokazuje najważniejsze kluczowe mechanizmy oraz procesy tworzenia się i rozwoju w różnych (nawet geologicznych) skalach czasowo-przestrzennych wybranych ujść rzecznych/delt/estuariów na świecie. W takim ujęciu monografia ta ma charakter informatora ogólnego o ujściach rzecznych, a bardziej szczegółowy o ujściu Wisły. Omawiane szerzej historyczne procesy tworzące deltę Wisły są ściśle związane z wykonywanymi na tym tle różnymi przedsięwzięciami technicznymi. Do monografii włączone zostały elementy technicznej regulacji ujścia rzeki/delty w celu zabezpieczeń przeciwpowodziowych, często towarzyszących terenom wysoko zurbanizowanym. W tym przypadku są to Aglomeracja Gdańska oraz ważne, z rolniczego punktu widzenia, Żuławy. Ciekawym składnikiem Delty Wisły jest dynamicznie zmieniający się jej stożek ujściowy. Bliższe spojrzenie w monografii na ewolucję stożka ujściowego zdaniem autorów jest dodatkowym ciekawym jej elementem.

Przyjęta architektura pracy, w której na tle światowej wiedzy o deltach/estuariach rzecznych, wieloaspektowo rozważa się problematykę delty Wisły, powoduje, że jest ona odmienna od dotychczas powstałych polskich monografii, które w większości poświecone są tylko ujściu Wisły lub Odry. W celu nadania książce charakteru przedmiotowej ogólności i zainteresowania nią jak największej liczby czytelników, występują w niej zarówno aspekty naukowo-badawcze, jak i popularno-naukowe z wieloma ilustracjami. Ma to w sumie uczynić ją interesującą dla czytelników zajmujących się bardziej profesjonalnie tematyką ujść rzecznych na świecie, jak i tych, którzy ciekawi są poznania otaczającego nas świata przyrody. Książka składa się z trzech głównych rozdziałów. Pierwszy rozdział w syntetycznej formie poświęcony jest omówieniu podstawowych cech i charakterystyk oraz mechanizmów tworzenia się i ewolucji delt/estuariów występujących na świecie w różnych warunkach środowiskowych. Rozdział drugi w całości związany jest z deltą rzeki Wisły i różnymi naturalnymi zjawiskami tam występującymi. Poruszane są także czynniki antropogeniczne prowadzące do przestrzenno-czasowej przebudowy i ewolucji delty Wisły. W rozdziale tym uwzględnia się także aspekty gospodarczo-środowiskowe, a także w minimalnym zakresie ekologiczne związane z funkcjonowaniem delty. Ostatni rozdział monografii obejmuje kompilacyjne podsumowanie zagadnień poruszanych w książce. W dwóch podrozdziałach syntetyzuje się w sposób ogólny wiedzę o zagadnieniach i problemach związanych z ujściami deltowymi i estuariami na świecie i bardziej szczegółowo o Delcie Wisły.