THESEUS (2009 – )

Posted by admin on February 22, 2009

B. OPIS PROJEKTU

Informacje o projekcie

Strefa brzegowa morza należy do obszarów odgrywających istotną rolę w rozwoju ekonomicznym każdego kraju. W takim rejonie pojawia się wiele problemów związanych ze zmianami zachodzącymi w środowisku, np. erozja brzegów, zagrożenie powodziowe. Wraz z rozwojem ekonomicznym obszarów w strefie brzegowej oraz w warunkach postępujących zmian klimatu, niszcząca siła naturalnych zjawisk ekstremalnych oraz dalsze pogarszanie się stanu środowiska mogą stanowić coraz silniejsze ograniczenie dalszego rozwoju. Znane i stosowane obecnie metody zarządzania i ochrony strefy brzegowej nie są dostosowane do spodziewanych zmian klimatycznych, ponieważ zakładają sytuacją statyczną.

W ramach projektu THESEUS zostanie opracowane metodyczne podejście pozwalające na poszukiwanie rozwiązań o niskim poziomie ryzyka dla społeczności zamieszkującej obszary przybrzeżne, jednocześnie chroniących środowisko w warunkach zmieniających się czynników klimatycznych.

Innowacyjność proponowanych technologii będzie polegała na połączeniu technik zmniejszania intensywności oddziaływania zjawisk ekstremalnych na środowisko oraz adaptacji do zmieniających się warunków klimatycznych. Proponuje się wykorzystanie technik o charakterze pro-ekologicznym (np. odtwarzanie oraz/lub budowa siedlisk); zastosowanie technik hydro-morfologicznych (np. stosowanie wymienników energii falowania; budowa osadników, konstrukcji wielofunkcyjnych, wałów odpornych na zalewanie; prowadzenie zoptymalizowanego sztucznego zasilania brzegów rumowiskiem piaszczystym) oraz prowadzenie działań mających na celu minimalizowanie skutków społecznych oraz ekonomicznych (np. zwiększenie świadomości ryzyka, poprawa planowania przestrzennego przy wykorzystaniu oprogramowania na bazie GIS).

Zakłada się osiągnięcie celów projektu THESEUS poprzez realizację badań na trzech głównych kierunkach.

1. analiza ryzyka:
   • rozwijanie narzędzi probabilistycznych dla analizy scenariuszy ryzyka związanego ze zmiennością klimatu;
   • usystematyzowanie wiedzy w zakresie wrażliwości i odporności infrastruktury i środowiska w strefie brzegowej na zmiany klimatu; przygotowanie planów zmniejszania skutków zmian klimatycznych;
   • szacowanie szkód w infrastrukturze, środowisku oraz działań człowieka w związku z zalewaniem strefy brzegowej;
2. strategie reagowania:
   • analiza innowacyjnych metod zmniejszania ryzyka erozji i zalewania strefy brzegowej stosowanych w konstrukcjach ochrony brzegów oraz technologiach stabilizacji brzegu (np. sztuczne plaże i rafy, wały, progi podwodne);
   • proponowanie i analiza nowych rozwiązań, takich jak konwertery energii falowej umieszczane blisko linii brzegowej w celu redukcji energii podchodzących fal oraz produkcji dodatkowego zysku;
   • projektowanie działań o charakterze inżynierskim w taki sposób by minimalizować wpływ na środowisko, przy jednoczesnym tworzeniu dodatkowych korzyści;
   • ocena działań pro-ekologicznych takich jak tworzenie siedlisk (wzmocnienie obszarów bagiennych oraz wydmowych, sztucznych raf) oraz przedsięwzięć zmierzających do osiągnięcia innych korzystnych efektów środowiskowych na obszarach zalewowych w czasie wezbrań sztormowych;
3. zastosowanie:
   • wypracowanie „najlepszych praktyk” oraz opracowanie wytycznych dotyczących zintegrowanego projektowania, efektywnego zastosowania (technologii) ochrony brzegów harmonijnej ze środowiskiem naturalnym;
   • opracowanie zestawu działań minimalizujących skutki społeczne i ekonomiczne;
   • wypracowanie zintegrowanego podejścia w celu wyboru strategii zrównoważonego rozwoju w przypadku erozji brzegów oraz powodzi w wybranym rejonie, z uwzględnieniem aspektów technicznych, społecznych, ekonomicznych i środowiskowych;
   • sprawdzenie proponowanego podejścia poprzez zastosowanie w wybranych miejscach, reprezentujących różne warunki środowiskowe, społeczne i ekonomiczne, oraz zastosowanie zintegrowanego oprogramowania komputerowego przygotowanego w programie THESEUS w oparciu o zaproponowane podejście;
   • edukacja, szkolenie oraz wypracowanie dobrych praktyk w organizowaniu pomocy po kataklizmie; rozpowszechnianie wyników projektu;
   • wzmocnienie współpracy międzynarodowej w celu zapewnienie globalnego i efektywnego udziału we wdrażaniu Dyrektywy Powodziowej UE, na mocy której kraje członkowskie mają obowiązek szacować zagrożenie zalaniem terenów nizinnych wybrzeża morskiego, w tym ujść rzecznych (delt i estuariów); określenie zasięgu powodzi, oszacowanie wartości zagrożonego majątku oraz liczby ludności która może znaleźć się na zagrożonych terenach.

Realizacja projektu THESEUS (czas trwania 1.12.2009 – 30.11.2013) została podzielona na 7 zadań głównych:

1. Analiza ryzyka, strategia zarządzania i planowania w wybranych obszarach badań
2. Ograniczenie zagrożenia powodziowego/erozyjnego: innowacyjne konstrukcje brzegowe oraz sterowanie ruchem rumowiska
3. Pro-ekologiczne metody ograniczenia zagrożeń
4. Ograniczenie wpływu ww. metod na społeczeństwo i gospodarkę
5. Narzędzia i możliwości ograniczenia ryzyka w planowaniu strategii ochronnych w wybranych obszarach badań
6. Rozpowszechnianie wyników badań
7. Zarządzanie projektem

W projekcie wskazano 8 obszarów dla których będą prowadzone analizy oraz dla których zostaną przygotowane kompleksowe programy działań. Do analizy wybrano następujące obszary:

1. Mierzeja Santander (Zatoka Biskajska, Ocean Atlantycki);
2. Estuarium Garonny (Ocean Atlantycki);
3. Odcinek brzegu od Plymouth do estuarium Exe (Kanał La Manche);
4. Estuarium Skaldy (Morze Północne);
5. Estuarium Łaby (Morze Północne);
6. Delta Po (Morze Adriatyckie);
7. Zatoka Gdańska i ujście Wisły (Morze Bałtyckie);
8. Zatoka Warneńska (Morze Czarne).

Opis zadań przewidzianych do realizacji przez jednostkę w ramach projektu.

Zadania realizowane przez Instytut Budownictwa Wodnego PAN w projekcie THESEUS:

• zgromadzenie oraz analiza danych dla obszaru badań – Zatoka Gdańska – delta Wisły;
• zebranie informacji dotyczących skuteczności modernizacji starych umocnień brzegowych w Polsce;
• udział w opracowaniu syntezy stanu wiedzy nt. sposobów modernizacji istniejących konstrukcji ochrony brzegów;
• badania terenowe skuteczności wydmotwórczych płotków faszynowych w Morskim Laboratorium Brzegowym IBW PAN w Lubiatowie;
• analiza dynamiki brzegu wydmowego w Lubiatowie z uwzględnieniem wpływu wybranych zmian klimatycznych;
• zebranie odpowiednich danych i analiza skuteczności sztucznego zasilania brzegów Zat. Gdańskiej, ze szczególnym uwzględnieniem plaż i wydm Półwyspu Helskiego;
• matematyczne modelowanie dyssypacji energii falowej na wielorewowym skłonie przybrzeżnym dla potrzeb optymalizacji sztucznego zasilania profilu poprzecznego brzegu;
• matematyczne modelowanie procesu zapiaszczania podwodnych wyrobisk, w tym portowych torów podejściowych.
• koordynacja wszystkich prac w zadaniu 2.6 (Stabilizacja linii brzegowej oraz plaży) wykonywanych przez pozostałych partnerów projektu i opracowanie raportu podsumowującego wyniki tych prac;
• organizacja spotkania w Gdańsku – maj 2011;
• wdrożenie wyników projektu w polskich instytucjach odpowiedzialnych za ochronę brzegu;
• rozpowszechnianie wyników projektu wśród polskich instytucji związanych z ochroną brzegów.